Het Spoorwegmuseum

























































Het Spoorwegmuseum


Nederlands Spoorwegmuseum

Toegang tot het Spoorwegmuseum

Toegang tot het Spoorwegmuseum

Locatie
Maliebaanstation, Utrecht
Coördinaten
52° 5′ NB, 5° 8′ OL
Thema
Spoorwegen
Opgericht
1927
Openingsdatum Op 5 november 1954 op de huidige locatie

Personen
Directeur
Nicole Kuppens

Huisvesting
Monumentstatus
Rijksmonument
Monumentnummer
36180
Architect
A.L. van Gendt (1874) / Arc2 architecten (nieuwbouw 2005)
Aantal bezoekers 444.000 (2017)[1]

Detailkaart



Het Spoorwegmuseum (Binnenstad (Utrecht))

Het Spoorwegmuseum









Website





Portaal: 

Kunst & Cultuur
















Voorzijde van de nieuwbouw (2005) van het Spoorwegmuseum met industrieel karakter





Achterzijde van de nieuwbouw met spoorlandschap





Verbouwing van Nederlands Spoorwegmuseum in 2004





"De Grote Ontdekking"





"De Werkplaats"





In "De Werkplaats", bij de entree van de nieuwbouw, is loc NRS 107 (NS 1604) ook van onderen te bezichtigen





Interieur van de uit het voormalige station Den Haag Staatsspoor afkomstige Koninklijke Wachtkamer; 2006





De entree tot het Spoorwegmuseum in 1973.





De lange rij locomotieven langs het eerste perron van het Spoorwegmuseum in 1973.





Bestand:Het Spoorwegmuseum in Utrecht-518844.ogvMedia afspelen

Polygoonjournaal uit 1956. Het Spoorwegmuseum in Utrecht.



Het Spoorwegmuseum, voorheen Nederlands Spoorwegmuseum (NSM), is sinds 1954 gevestigd in het in 1874 gebouwde Maliebaanstation aan de Oosterspoorweg in de stad Utrecht.





Inhoud






  • 1 Geschiedenis


    • 1.1 Uitbreidingen en verbouwingen


    • 1.2 Verbouwing 2003


    • 1.3 Breedspoor


    • 1.4 Museumformule


    • 1.5 Pretparkattracties




  • 2 Collectie spoorwegmaterieel


  • 3 Materieeloverzicht


    • 3.1 Trammaterieel


    • 3.2 Koninklijke rijtuigen




  • 4 Tijdelijke tentoonstellingen


    • 4.1 Royal Class, vorstelijk reizen (2010)


    • 4.2 Sporen naar het front (2013)


    • 4.3 Iconen van het spoor (2014)




  • 5 Vrienden van Het Spoorwegmuseum


  • 6 Zie ook


  • 7 Externe links


  • 8 Literatuur





Geschiedenis


Op 7 januari 1927 werd de Stichting Nederlandsch Spoorwegmuseum opgericht. De collectie werd ondergebracht in een nu verdwenen gebouw van de Nederlandse Spoorwegen in Utrecht, waar op 1 december 1928 het Nederlandsch Spoorwegmuseum officieel werd geopend. De collectie bevatte voornamelijk afbeeldingen, documentatie en spoorattributen. In 1935 verhuisde het museum naar NS-Hoofdgebouw I aan het Moreelsepark. In de jaren dertig werden de eerste initiatieven genomen tot behoud van oud spoorwegmaterieel van historisch belang. Als gevolg van de oorlogsomstandigheden ging een deel hiervan alsnog verloren.


Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was er in oktober 1941 geen ruimte meer voor een museum in Hoofdgebouw I. Een andere locatie werd gevonden in de oostvleugel van het Rijksmuseum te Amsterdam, waar de collectie vanaf 30 mei 1942 te bezichtigen was.[2] In september 1944 moest het Rijksmuseum sluiten. Na de oorlog werd de collectie van het Spoorwegmuseum in afwachting van het vinden van een nieuwe locatie opgeborgen op een bovenverdieping van het Amsterdamse Centraal Station.


In 1951 wees F.Q. den Hollander, toenmalig president-directeur van de NS, het in 1939 gesloten Maliebaanstation in Utrecht aan als nieuwe locatie voor het museum. Na verbouwing werd het museum op 5 november 1954 officieel geopend. Er was hier veel meer ruimte om de collectie aan het publiek te tonen, en historisch materieel kon op de sporen van het voormalige station opgesteld worden. Tot 2003 was de lange rij historische stoomlocomotieven langs het eerste perron het meest in het oog springende deel van deze collectie.



Uitbreidingen en verbouwingen


In de jaren vijftig en zestig kwam ook het voorterrein vol te staan met rollend materieel, dat sterk te lijden had onder de weersomstandigheden. In 1975 werd op het achterterrein een perron met overkapping gebouwd; in 1977 kwam nog een uitbreiding met een tweede perron tot stand. Met een loopbrug over de nog in gebruik zijnde goederensporen kon het publiek het achterterrein bereiken. Het voorterrein werd ingericht als parkeerplaats.


In het stationsgebouw was in de rechtervleugel de historische afdeling ondergebracht en in de linkervleugel de moderne afdeling. Zeer tot de verbeelding spraken de brugmodellen uit de begintijd van de spoorwegen en de modellen van diverse treintypen. Voorts waren er schilderijen, prenten en attributen te bezichtigen. Begin jaren tachtig werd deze laatste afdeling heringericht om ook de nieuwste ontwikkelingen te kunnen tonen. Zo werd er onder andere een Sprinterkop opgesteld als toenmalige smaakmaker. De Sprinterkop was, in de zaal, geplaatst in een korte spoorbedding en aan een kort stuk perron om het geheel realistisch te doen overkomen. Vanuit de cabine kon naar een filmdoek in de zaal worden gekeken zodat, vanuit de cabine gezien, een treinrit werd gesimuleerd. Deze Sprinterkop bevindt zich tegenwoordig, zonder de beschreven entourage, in een rustiger deel van het museum.


In 1988-'89 vond een grote verbouwing plaats, niet geheel toevallig werd het toen vernieuwde museum opgeleverd in het jaar waarin de NS het 150-jarig bestaan van de spoorwegen in Nederland vierden. De inrichting van het stationsgebouw werd geheel vernieuwd en volgens de toen moderne inzichten ingericht. De twee opvallendste elementen waren de enorme filmzaal in de centrale hal (deze was als een gekantelde kubus in de hal geplaatst) en de loopbrug die vanaf de rechtervleugel via de centrale hal uitkwam in de linkervleugel. Deze loopbrug maakte onderdeel uit van een vaste looproute waarin de ontwikkelingen van de spoorwegen in chronologische volgorde werden uitgebeeld. In de rechtervleugel stond daarom een trekschuit als voorloper van de trein, in de linkervleugel eindigde de route met een blik op de toekomst: in die tijd hield dat een vooruitblik in op de komst van de hogesnelheidstreinen in Nederland zoals de ICE en de TGV. Deze inrichting heeft tot 2003 bestaan. Het korte rechte modelspoor van de turquoise locomotief van de serie 1100 die dankzij spiegeleffecten onder de vloer te volgen is, is een overgebleven item uit die periode (te zien in de linkervleugel van het gebouw). Ook het achterterrein werd meer bij het museum getrokken en nieuw ingericht met een spoorlandschap. Het was nu mogelijk om rondjes te rijden, zowel op schaal als op ware grootte. Ook werden enkele gebouwtjes opgesteld, zoals het seinhuis uit Hoogezand-Sappemeer en een overweghuisje uit Elst (Gelderland). Ook een van de oudste Nederlandse spoorbrugjes (uit Halfweg) was hier aanwezig. Voorts werd een pendeldienst ingesteld tussen het Utrechtse Centraal Station en Station Maliebaan (via Lunetten, later via Blauwkapel).


Een toevoeging uit de jaren negentig is de goederenloods van 1881 uit Nijverdal, waar onder andere een restaurant in kwam, en het nieuwe gebouw op het achterterrein met een grote modelspoorbaan waarin kinderen konden meerijden. Ook werd de Holland Rail Show in 1998 in gebruik genomen (in het toen nieuwe gebouw bevindt zich tegenwoordig De Vuurproef). De Holland Rail Show was een combinatie van een uitgebreide modelspoorbaan en een multimedia show waarbij de toen nieuwe Thalys in het middelpunt stond.[3] De in de loop der jaren gegroeide materieelcollectie werd in de jaren negentig voor een groot deel gerestaureerd en voor een deel in rijvaardige toestand gebracht. Stalling (gedeeltelijk) in de open lucht deed deze treinen geen goed. Daarom werd ernaar gestreefd een geheel overdekte museumruimte te bouwen.



Verbouwing 2003


In 2002 werd onder directeur Paul van Vlijmen besloten het museum opnieuw ingrijpend te verbouwen. Het stationsgebouw uit 1874 werd na de sluiting in september 2003 weer geheel leeggehaald en nu grotendeels teruggebracht in de 19e-eeuwse staat, aangevuld met de Koninklijke wachtkamer afkomstig uit het in 1973 gesloopte station Den Haag Staatsspoor. De restauratiearchitect was Leo Wevers van Bureau Vlaardingerbroek & Wevers te Utrecht.[bron?]


Onderdelen van het stationsgebouw:



  • Stationshal

  • Bestelgoederengang

  • Restauratiezaal

  • Wachtkamer 3e klasse

  • Wachtkamer 1e en 2e klasse

  • Koninklijke wachtkamer


Het achterterrein, met de voormalige rangeerterreinen en werkplaatsen van de NS, werd ook voor het grootste deel ontruimd en geheel nieuw ingericht. Er kwam een groot nieuw museumgebouw met het industriële karakter van een 19e-eeuwse spoorwerkplaats. Het nieuwe gebouw, ontworpen door architect Gert-Jan de Jong van Arc2 architecten te Almere, biedt onderdak aan de gehele collectie aan treinen en locomotieven van het museum.


Het landschap rond het gebouw is vormgegeven als een spoorlandschap waarin diverse publieke functies een plek hebben gekregen. Zo is er onder meer een terras aanwezig, een kinderspeelplaats, de jumbo-express, een draaischijf, een labyrint met oude stationsbeelden en een evenemententerrein. Nabij het bestaande seinhuis uit Hoogezand-Sappemeer is tevens een watertoren geplaatst.


Onderdelen van het nieuwe gebouw:



  • Bedrijfsschool en foyer

  • Theater

  • De Werkplaats

  • De Remise

  • Centrale

  • Werelden met exposities

  • Open depots

  • Bibliotheek

  • Museumwinkel

  • Modelzolder

  • Enkele kantoren



Breedspoor


Op het terrein ligt sinds 2005 ook een stuk breedspoor van 1945 mm voor locomotief De Arend. In het kader van het 175-jarig bestaan van de spoorwegen in Nederland is dit breedspoor op 19 juli 2014 verlengd op het spooremplacement. Dit breedspoor is grotendeels als drierailig spoor aangelegd en biedt de mogelijkheid bij bijzondere gelegenheden met het aanwezige breedspoormaterieel te rijden.[4]



Museumformule


In het voorjaar van 2005 werd door Het Spoorwegmuseum een geheel nieuwe museumformule gepresenteerd. De formule is geïnspireerd op de wetenswaardigheid dat men het station in de negentiende eeuw ook wel de poort naar de wereld noemde. Het station werd ervaren als het beginpunt van een ontdekkingsreis.


In Het Spoorwegmuseum maakt de bezoeker via verschillende Werelden een reis door de geschiedenis. De werelden vertegenwoordigen elk een belangrijke tijdspanne in de ontwikkeling van het spoor ingedeeld in historisch, maatschappelijk, romantisch of technologisch opzicht. De werelden 1, 3 en 5 zijn hierbij ingericht als pretparkattractie zoals een walkthrough (wereld 1), darkride (wereld 3) en simulator (wereld 5).



  • Wereld 1 - Zwarte Magie 1800-1850: De Grote Ontdekking

  • Wereld 2 - La belle époque 1860-1900: Droomreizen (de hoogtijdagen van de internationale treinen rond 1900)

  • Wereld 3 - Modern Times 1918-1945: Stalen Monsters

  • Wereld 4 - Op weg naar vandaag 1950-2005: De Werkplaats (de grote hal met treinen)

  • Wereld 5 - 1800-toekomst: De Vuurproef


De presentatie is veel meer dan vroeger sterk gericht op het vermaken van een groot publiek met kinderen en voor personeelsfeestjes etc. De inhoudelijke kant van het museum is daar ondergeschikt aan gemaakt. De collectie is een soort achtergrond hiervoor. Dit geldt ook voor de schilderijen, prenten en attributen. De achtergrondinformatie staat vermeld in de museumgids. De museumgids is te koop bij de kassa van Het Spoorwegmuseum. Verder lopen er 'eduTRAINers' rond in het museum om de bezoekers te informeren over de collectie.


Er is veel aandacht besteed aan de aankleding met decorstukken. Er is duidelijk een keuze gemaakt van 'van alles een beetje' om een groot publiek te vermaken. Dat deze doelstelling bereikt is, blijkt uit de na de heropening in juni 2005 sterk gestegen bezoekersaantallen.


In december 2013 werd spoor 1, langs het stationsgebouw, van bovenleiding voorzien, zodat elektrische (pendel)treinen ook van hier kunnen vertrekken en aankomen.[5]
In het voorjaar van 2016 wordt Wereld 4 samen met het museumrestaurant vernieuwd.[6]



Pretparkattracties




  • De Grote Ontdekking is ingericht als walkthrough. Na het verlaten van de mijnlift wandelen bezoekers door een replica van een Brits dorp en worden zij hierbij begeleid door een audiotour.


  • Stalen Monsters is ingericht als darkride, een attractietype dat vaak alleen te vinden is in grote attractieparken, aangezien de onderhoudskosten van een darkride hoog op kunnen lopen. Bezoekers nemen plaats in een voertuig gedecoreerd als mijntrein en worden langs verschillende scènes geleid die te maken hebben met de spoorwegen in de periode 1918 tot en met 1945.


  • De Vuurproef is een virtuele reis door bijna twee eeuwen treingeschiedenis door middel van een interactieve show en simulator. Tijdens deze reis wordt in beeld gebracht wat de komst van de trein voor de wereld heeft betekend. Daarbij komen de ingrijpende maatschappelijke en economische veranderingen, de ontwikkelingen die de trein onderging, de aansprekende momenten in de spoorweggeschiedenis en de rol die de trein tegenwoordig speelt aan bod.



Collectie spoorwegmaterieel


Het Spoorwegmuseum beschikt over een grote en gevarieerde collectie rollend materieel. Het museum bezit ruim 120 voertuigen. De materieelcollectie is te groot om op de toch nog beperkte ruimte geheel getoond te worden. Daarom is een groot deel van de collectie tramrijtuigen in het afgelopen decennium afgestoten en een deel van het spoorwegmaterieel is elders in depot ondergebracht of in bruikleen bij museumspoorlijnen. Het wel aanwezige materieel staat niet meer zoals vroeger soort bij soort maar vrij willekeurig door elkaar. Regelmatig wordt van plaats gewisseld, zodat telkens een andere opstelling getoond wordt. Een aantal voertuigen is rijvaardig en wordt regelmatig gebruikt voor bijzondere ritten, zoals de Heimwee Express. Het materieel waarvoor in Utrecht geen ruimte is, is opgeslagen in de Wagenwerkplaats Blerick. Hier kan ook onderhoudswerk aan het materieel worden verricht.[7]


De collectie rollend materieel bevat onder meer stoomlocomotieven, elektrische locomotieven, locomotoren, diesellocomotieven, motorrijtuigen, treinstellen, rijtuigen, goederenwagons en enkele trams.



Materieeloverzicht







































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































































Maatschappij en nummer[8]
Tractie Naam en bijzonderheden Bouwjaar en fabriek Monumentenregister en opmerkingen Afbeelding

Locomotieven

Loc HIJSM De Arend
Stoom Naam: De Arend; Replica, naar origineel uit 1839 1938; NS-Werkplaats, Zwolle (NL)
Spoorwegmuseum - Stoomlocomotief De Arend.jpg

Loc SS 13;
NS 705
Stoom Bijnaam: De Bril; Oudste nog bestaande stoomlocomotief in Nederland 1865; Beyer, Peacock and Company, Manchester (GB) A-status
SS 13 Spoorwegmuseum.jpg

Loc HSM 89;
NS 1010
Stoom Naam: Nestor, Bijnaam: Tiender
1880; A. Borsig, Berlin-Tegel (D) A-status
HSM 89 Nestor Spoorwegmuseum.jpg

Loc SS 326;
NS 1326
Stoom Bijnaam: Grote Groene
1881; Beyer Peacock & Co, Manchester (GB) A-status
Spoorwegmuseum loc SS 326.JPG

Loc RSTM 2
Stoom Oudste nog bestaande tramlocomotief 1881; Merryweather & Sons, Londen (GB) A-status. Sinds 1 juli 2017 in bruikleen bij de SHM

Steam Locomotive RSTM 2.JPG

Loc NRS 107;
NS 1604
Stoom Bijnaam: Rhijnboog
1889; Sharp Stewart & Co, Glasgow (GB) A-status
NRS 107 Spoorwegmuseum.jpg

Loc SS 731;
NS 3737
Stoom Bijnaam: Jumbo; de laatste dienstdoende stoomloc bij NS in 1958 1911; Werkspoor, Amsterdam (NL) A-status
Spoorwegmuseum loc NS 3737 (2).jpg

Loc HSM 504;
NS 2104
Stoom Bijnaam: Blikken Tinus
1914; Berliner Maschinenbau AG, Berlin (D) A-status
NS2104NSM.jpg

Loc SSJ 1622
Stoom Bijnaam: Sri Gunung, Bergkoningin; smalspoorloc van Java (NOI) 1928; Werkspoor, Amsterdam (NL) A-status[9]

Oude Mallet stoomlocomotief Indonesische Staatsspoorwegen aangeb Spoorwegmuseu, Bestanddeelnr 931-6013.jpg

Loc NS 6317
Stoom Bijnaam: De Beul; grootste tenderloc van de NS 1931; Berliner Maschinenbau AG, Berlin (D) A-status
NS 6317 Spoorwegmuseum.jpg

Loc WD 73755;
NS 5085
Stoom Bijnaam: Longmoor
1945; North British Locomotive Co. (GB) A-status
WD Austerity 2-10-0 Nederlands Spoorwegmuseum.jpg

Locomotor
NS 103
Diesel-hydraulisch Bijnaam: Oersik
1930; Berliner Maschinenbau AG, Berlin (D) C-status[10][11]

NSM103.jpg

Locomotor
NS 137
Diesel-hydraulisch Bijnaam: Oersik
1932; Werkspoor, Amsterdam (NL) C-status
Spoorwegmuseum locomotor NS 137.jpg

Locomotor
NS 210
Diesel-elektrisch Bijnaam: Sik; voorzien van houtgasgenerator 1934; Werkspoor, Amsterdam (NL) C-status. In bruikleen van Stichting De Locomotor

Spoorwegmuseum locomotor NS 210.jpg

Locomotor
NS 311
Diesel-elektrisch Bijnaam: Sik
1940; Werkspoor, Amsterdam (NL) C-status
Spoorwegmuseum locomotor NS 311.JPG

Locomotor
NS 345
Diesel-elektrisch Bijnaam: Sik
1950; Werkspoor, Amsterdam (NL) C-status
Spoorwegmuseum locomotor NS 345.JPG

Locomotor
NS 362
Diesel-elektrisch Bijnaam: Kraansik
1951; Werkspoor, Amsterdam (NL) C-status
Spoorwegmuseum locomotor NS 362.jpg

Loc WD 70269;
NS 508
Diesel-elektrisch Bijnaam: Hippel / Bakkie
1944; London-Midland and Scottish Railway, Derby (GB) A-status
Utrecht Spoorwegmuseum Bahnsteig 11.jpg

Loc NS 512
Diesel-elektrisch Bijnaam: Hippel / Bakkie
1954; Dick Kerr Works, Preston (GB) C-status
The English Electric Company, Dick Kerr Works, Loc 512 pic1.JPG

Loc NS 629
Diesel-elektrisch Bijnaam: Hippel / Bakkie
1956; Dick Kerr Works, Preston (GB)

Loc NS 673
(ex-NS 605)
Diesel-elektrisch Bijnaam: Hippel / Bakkie
1955; Dick Kerr Works, Preston (GB)
Spoorwegmuseum loc NS 673.jpg

Loc NS 2215
Diesel-elektrisch 1955; Allan, Rotterdam (NL) C-status

Loc NS 2264
Diesel-elektrisch 1956; Allan, Rotterdam (NL) C-status

Loc NS 2498
Diesel-elektrisch 1956; Alsthom, Belfort (F) C-status
Spoorwegmuseum loc NS 2498.JPG

Loc NS 1010
Elektrisch 1949; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum loc NS 1010.jpg

Loc NS 1107
Elektrisch 1951; Alsthom, Belfort (F) C-status

Loc NS 1125
Elektrisch Van 1989 tot 2016 in uitvoering als 1122 1951; Alsthom, Belfort (F) A-status
Spoorwegmuseum loc NS 1125.jpg

Loc NS 1201
Elektrisch 1951; Heemaf, Hengelo (NL); Werkspoor, Utrecht (NL); Baldwin, Philadelphia (VS) In bruikleen van Stichting Klassieke Locomotieven

Nederlands Spoorwegmuseum loc NS 1201.jpg

Loc NS 1202
Elektrisch 1951; Heemaf, Hengelo (NL); Werkspoor, Utrecht (NL); Baldwin, Philadelphia (VS) A-status
EETC 1202 (01).jpg

Loc NS 1211
Elektrisch 1951; Heemaf, Hengelo (NL); Werkspoor, Utrecht (NL); Baldwin, Philadelphia (VS) C-status. In bruikleen in Augsburg (D)
Spoorwegmuseum loc NS 1211.JPG

Loc NS 1302
Elektrisch Naam: Woerden
1952; Alsthom, Belfort (F) B-status
NS 1302.jpg

Loc NS 1312
Elektrisch Naam: Zoetermeer
1956; Alsthom, Belfort (F) C-status
NS 1312.jpg

Loc NS 1656
Elektrisch Naam: Hoogeveen
1983; Alsthom, Belfort (F)
Spoorwegmuseum loc NS 1656.jpg

Motorrijtuigen en Treinstellen

Motorrijtuig
ZHESM 6;
NS BC 9911
Elektrisch 1908; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
ZHESM materieel Hofpleinlijn.jpg

Motorrijtuig
NS BD 9107
Elektrisch
Mat '24; Bijnaam: Blokkendoos
1927; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
MBD9107 and Ces8104.jpg

Stuurstandrijtuig
NS Ces 8104

Mat '24; Bijnaam: Blokkendoos
1928; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Spoorparade Amersfoort; C 8104.JPG
Tussenrijtuig
NS Cecr 8553

Mat '24; Bijnaam: Blokkendoos
1931; Werkspoor, Utrecht (NL) B-status. Middelste rijtuig van de Museumblokkendoostrein.
Blokkendoos (Heimwee Express) tussen Den Dolder en Soestduinen (14641936481).jpg

Motorrijtuig
NS C 9410
Elektrisch
Mat '24; Bijnaam: Blokkendoos
1928; Beijnes, Haarlem (NL) In bruikleen bij SKL (Katwijk)
Partycentrum De Tender 9410 Valkenburgse Meer.jpg
Motorrijtuig
NS mC 9014
Elektrisch
Mat '24; Bijnaam: Blokkendoos
1928; Beijnes, Haarlem (NL) C-status. Dit rijtuig ging in 2005 naar STAR
STAR C147 Blokkendoos Stadskanaal.jpg

Motorrijtuig
NS mP 3031
Elektrisch Bijnaam: Motorpost
1966; Werkspoor, Utrecht (NL) B-status
Motorpost 3031 van het Spoorwegmuseum in Amersfoort (14034252808).jpg

Treinstel NS 27
Diesel-elektrisch Bijnaam: Diesel 3
1934; Beijnes, Haarlem (NL); Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Mat'34 27 Utrecht.jpg

Motorrijtuig
NS 20
Diesel-elektrisch Bijnaam: Kameel
1954; Allan, Rotterdam (NL) B-status
NS 20-III.JPG

Motorrijtuig
NS 41
Diesel-elektrisch
Plan X; bijnaam: Blauwe Engel
1954; Allan, Rotterdam (NL) A-status
41,Amsterdam.jpg

Treinstel NS 114
Diesel-elektrisch
Plan U; bijnaam: Rode Duivel
1960; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum treinstel NS 114 (2).jpg

Treinstel NS 3426
Diesel-hydraulisch
DM '90; bijnaam: Buffel
1997; Talbot, Aken (D)
DM 90 Zutphen 2010.jpg

Treinstel NS 252
Elektrisch
Mat '36; bijnaam: Stroomlijnmaterieel
1938; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Materieel 36 Spoorwegmuseum Utrecht.jpg

Treinstel NS P 8502

Pec; bijnaam: Stroomlijnpostrijtuig
1938; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Pec 8502 Blerick.jpg

Treinstel NS 273
Elektrisch
Mat '46; Plan C; bijnaam: Muizeneus
1952; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum treinstel NS 273.JPG

Treinstel NS 386
Elektrisch
Mat '54; Plan Q; bijnaam: Hondekop
1962; Werkspoor, Utrecht (NL) B-status
Hondekop 386.jpg

Treinstel NS 876
Elektrisch
Mat '64; Plan V; bijnaam: Apekop
1972; Talbot, Aken (D)
Spoorwegmuseum treinstel NS 876.jpg

Rijtuigen en trams

HIJSM 4

Diligence; Replica, naar origineel uit 1839; Breedspoor
1938; NS-Werkplaats, Zwolle (NL)
HSM Diligence 4.jpg

HIJSM 8

Char à Bancs; Replica, naar origineel uit 1839; Breedspoor
1938; NS-Werkplaats, Zwolle (NL)

HIJSM 10

Wagon; Replica, naar origineel uit 1839; Breedspoor
1938; NS-Werkplaats, Zwolle (NL)
Dutch national railway museum (118) (8200816393).jpg

HIJSM
Salonrijtuig 1

Koninklijk rijtuig - Anna Paulowna; Replica, naar origineel uit 1864
2010; Kloosterboer, Purmerend (NL)
Spoorwegmuseum rijtuig HSM 1.JPG

SS C 218;
NS 177007
Coupérijtuig; bijnaam: Koekblik; oudst bewaarde personenrijtuig 1874; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig SS 218.JPG
STM 16 Paardentramrijtuig 1891; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
Spoorwegmuseum paardentramrijtuig STM 16.jpg

NCS B 119;
NS B 1814
Locaalspoorrijtuig 1904; Werkplaats NCS, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig NCS B 119.jpg

HSM C 755;
NS C 5055
Coupérijtuig; bijnaam: Schapenhok
1907; Werkspoor, Amsterdam (NL) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig HSM C 755.jpg
WLB 302; 42 Lokaalspoorrijtuig 1908; Waggonfabrik Ringhoffer, Praag (OH) [12]

Stroe Wiener Lokalbahn 42 44 Nederlands Spoorwegmuseum 3.jpg
WLB 304; 44 Lokaalspoorrijtuig 1908; Waggonfabrik Ringhoffer, Praag (OH) [12]

Stroe Wiener Lokalbahn 42 44 Nederlands Spoorwegmuseum 4.jpg

SS C 723;
NS C 4723
Coupérijtuig 1910; Werkspoor, Amsterdam (NL) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig SS C 723.jpg

CIWL WR 2287
Restauratierijtuig 1911; Vagon- és Gépgyár r.t., Győr (Ungarische Waggon- und Maschinenfabrik, Raab (H)
Spoorwegmuseum rijtuig CIWL WR 2287.jpg
NS Sr 8
Koninklijk rijtuig - Prins Bernhard
1932; Werkspoor, Amsterdam (NL) B-status
Spoorwegmuseum rijtuig NS 8.JPG
NS Sr 9
Koninklijk rijtuig - Koningin Juliana
1933; Werkspoor, Amsterdam (NL) B-status
Spoorwegmuseum rijtuig NS 9.JPG

CIWL WR 4249

Restauratierijtuig; Bijnaam: Blauwe Roemeen
1943; Astra, Arad (R) B-status
Spoorwegmuseum rijtuig CIWL 4249.JPG
NS AB 7709 Plan D 1950; Werkspoor, Utrecht (NL) B-status
Spoorwegmuseum rijtuig NS AB 7709.jpg
NS RD 7659 Plan D 1951; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
NS P 7920 Plan C 1952; Allan, Rotterdam (NL) B-status
Spoorwegmuseum rijtuig NS P 7920.jpg
NS CKD 6910 Plan E 1955; Beijnes, Haarlem (NL)
NS C 6703 Plan E 1956; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig NS C 6703.jpg
NS AB 7376 Plan K 1958; Beijnes, Haarlem (NL) B-status
Plan K AB7359.jpg

CIWL 4750
Slaaprijtuig 1964; Fiat, Torino (I)
NS B 4118 Plan W 1966; Werkspoor, Utrecht (NL) B-status
PlanW4118.jpg
NS Bvk 6908
DDM-1; Dubbeldekker; Stuurstandrijtuig; Naam: Olifant
1985; Talbot, Aken (D)
DDM stuurstand.jpg
NS ABv 6618
DDM-1; Dubbeldekker
1985; Talbot, Aken (D)
Spoorwegmuseum rijtuig NS ABv 6618.jpg
NS Bs 28 101
Stuurstandrijtuig Benelux
1986; Talbot, Aken (D)
Beneluxrijtuig Spoorwegmuseum.jpg

Bagagewagens, Goederenwagens en dienstmaterieel

SS D6;
NS Dg 2162
Begeleidingswagen 1866; Damlust, Utrecht (NL)
Spoorwegmuseum wagen NS Dg 2161.JPG

SS D 488;
NS D 4088

Bagagewagen; Bijnaam: Zwarte Roemeen
1914; Werkspoor, Amsterdam (NL) A-status
Spoorwegmuseum wagen NS D 4088.JPG

HSM D 1920;
NS D 6019
Bagagewagen 1914; Hannoversche Waggonfabrik, Hannover (D) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig HSM D 1920.jpg
NS D 7521
Bagagerijtuig; Stalen D
1931; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
Spoorwegmuseum rijtuig NS D 7521.JPG
NS Dg 2696
Begeleidingswagen; in bruikleen bij Stichting De Locomotor
1958; Noord-Nederlandsche Machinefabriek, Winschoten (NL) B-status
SDL D 2696 te Amersfoort.jpg

NTM G1
Open wagen, paardentram
1880; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
Spoorwegmuseum wagen NTM G1.JPG

NTM Dk2
Open wagen, paardentram
1881; Beijnes, Haarlem (NL) A-status
Spoorwegmuseum wagen NTM Dk2.JPG

NTM K9
Koppelwagen, stoomtram; in bruikleen bij SHM
1916; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Wagen NTM K9.jpg

SS 3517 FO;
NS 70046 FU
Veewagen 1864; Damlust, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum wagen SS 3517 FO (2).jpg
SS Gesloten goederenwagen 1871 Wagenbak tot 2017 gebruikt als schuurtje in boomgaard te Andelst.

HSM 29045 GMW;
NS 174545
Dwarsliggerwagen 1911; Centrale Werkplaats, Haarlem (NL) B-status
Spoorwegmuseum HSM 29045.jpg

HSM 33208;
NS CHD 9807
Gesloten goederenwagen 1916; Van der Zypen & Charlier, Keulen (D) A-status
Spoorwegmuseum wagen NS CHD 9807.jpg

SM 10402;
NS 515615 P
Ketelwagen 1919; Waggonfabrik Uerdingen (D) C-status
Spoorwegmuseum wagen NS 515615 P.JPG
NS 59221 GTMK Open goederenwagen; Kolenwagen 1929; Westwaggon, Keulen (D) A-status
Spoorwegmuseum wagen NS 59221 GTMK.jpg
NS 87583 LWGK Rongenwagen 1930; Werkspoor, Utrecht (NL) C-status
Spoorwegmuseum wagen NS 87583 LWGK.jpg
NS 87915 LWR Rongenwagen 1947; Beijnes, Haarlem (NL) C-status
NS 65248 GTUW Open goederenwagen 1949; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
Spoorwegmuseum wagen NS 65248 GTUW.jpg
NS 463 GW Open goederenwagen 1949; Werkspoor, Utrecht (NL) A-status
NS 99625 Ucs Bollenwagen, Silowagen 1961; Talbot, Aken (D) B-status
Spoorwegmuseum wagen NS 99625 Ucs.jpg
NS Gs, GBs en S-CHR Gesloten goederenwagens (6 stuks) 1956-'63; Werkspoor, Utrecht (NL) C-status
NS Hbis, Hbis-w en HbiSS Schuifwandwagens (5 stuks) 1963-'72; Werkspoor, Utrecht (NL) en Talbot, Aken (D)
Spoorwegmuseum wagen NS Hbis.JPG
NS 242 2 043 HbbkkSS Postwagen 1978; Talbot, Aken (D) B-status
Spoorwegmuseum wagen NS 242 2 043 HbbkkSS.JPG
NS 566 9 025 P Tads Zelflosser VAM; in bruikleen bij STAR
1966; Werkspoor, Utrecht (NL)
NS 980 1 980 Ibces Koelwagen; in bruikleen bij STAR
1966; Talbot, Aken (D)
NS 974 1 503 Spoorwegongevallenkraan; in bruikleen bij STAR
1956 (ombouw); Deutsche Reichsbahn (D)
NS 944 1 516 / 482A Giekwagen bij spoorkraan; in bruikleen bij STAR
1966; Werkspoor, Utrecht (NL)
Van Gend & Loos Chevy vrachtauto 1929; Chevrolet, Utah (VS)
Spoorwegmuseum Van Gend & Loos Chevy vrachtauto.JPG
NS, Strukton

Unimog bovenleidingmontageauto
1975; Mercedes-Benz (D)
Spoorwegmuseum Unimog bovenleidingmontageauto.JPG
NS Fietsdraisine
Utrecht Spoorwegmuseum Innenbereich 51.jpg
NS Handwieldraisine
Utrecht Spoorwegmuseum Innenbereich 50.jpg
NS Hollanderdraisine
Utrecht Spoorwegmuseum Innenbereich 52.jpg
NS Pompdraisine
NS Motordraisine
NS Pomplorrie
Spoorwegmuseum Pomplorrie.JPG
NS Diplorrie


Trammaterieel


Al vanaf de jaren vijftig werden er diverse trams in de collectie opgenomen. Deze stonden ook in het museum opgesteld. Omdat Het Spoorwegmuseum zich tegenwoordig concentreert op de spoorwegen is inmiddels een groot deel daarvan overgedragen aan de diverse museumtramorganisaties in Nederland. Al in de jaren negentig gingen de Amsterdamse, Haagse en Rotterdamse trams, die voorheen (deels in bruikleen) in het Maliebaanstation verbleven, terug naar hun plaatsen van herkomst. Dit betrof de GVB 144; HTM 830, 756, 1227 en RETM 1, 11, 86, 119, 284, 327, 296 en 514.


In april 2009 werden dertien trams, die al in bruikleen elders verbleven, officieel overgedragen. Dit betrof:




  • RTM Ouddorp: RTM 57, M67, RTM B364, RTM AB 417, RTM 458 en RTM 635.


  • Nationaal Smalspoormuseum: Stoomtramlocomotief ZE 7 (607 Vrijland).


  • Tramweg-Stichting: NBM 23 en NBM 28.


  • Rijssens Leemspoor: Jung 6632.


  • NZH Haarlem: NZH A14, NZH BY 2 en NZH A 37.


In de jaren zeventig hebben ook de LTM 610 (HTM 90) en trolleybus GVA 139 enige tijd in het Spoorwegmuseum gestaan.


De oudste nog bestaande tramlocomotief, RSTM 2, is sinds 1 juli 2017 in bruikleen bij de SHM. Koppelwagen NTM K9 verblijft al langer bij de SHM.


Bij het Spoorwegmuseum zijn nu nog aanwezig: paardentramrijtuig STM 16 en de goederenwagens NTM G1 en Dk2.



Koninklijke rijtuigen


Met een bijdrage van de BankGiro Loterij in 2009 kon Het Spoorwegmuseum een replica gaan bouwen van de Sr 1, een koninklijk rijtuig uit 1864. Het werk werd uitgevoerd door de Firma Kloosterboer en het is sinds april 2010 in het museum te bezichtigen. De keuze is op de Sr 1 gevallen omdat van dit rijtuig de meeste tekeningen en gegevens bewaard zijn gebleven. Het oorspronkelijke rijtuig werd gebouwd door de HIJSM voor koningin-moeder Anna Paulowna. Tot in de jaren tachtig van de negentiende eeuw werd het regelmatig gebruikt door haar zwager Prins Frederik. De huidige replica geeft het rijtuig weer zoals het eruitzag na de verbouwing van 1884. De enige en oudste nog bestaande koninklijke rijtuigen die in het Spoorwegmuseum staan zijn de rijtuigen Sr 8 en Sr 9 van Juliana en Bernhard uit de jaren vijftig.



Tijdelijke tentoonstellingen



Royal Class, vorstelijk reizen (2010)


Woensdag 14 april 2010 opende koningin Beatrix de tentoonstelling 'Royal Class, vorstelijk reizen' in Het Spoorwegmuseum. Zij bracht haar koninklijke rijtuig (Sr 10) om de tentoonstelling compleet te maken. De tentoonstelling die van 15 april t/m 5 september 2010 te bezoeken was liet onder andere 10 koninklijke rijtuigen zien. Naast de al in het museum aanwezige rijtuigen Sr 8 en Sr 9, is speciaal voor dit museum een replica gebouwd van het Salonrijtuig HSM Sr 1 van Koningin Anna Paulowna.



Sporen naar het front (2013)


In het kader van 300 jaar Vrede van Utrecht organiseerde het museum van 30 maart tot 1 september 2013 de tentoonstelling Sporen naar het front.[13] Hier wordt de invloed van de spoorwegen getoond op de manier van oorlog voeren en hoe de verschillende treinen werden ingezet bij gewapende conflicten. De trein bood logistieke voordelen, met name als het ging om het transporteren van soldaten, materieel, voedsel en paarden naar de frontlinies. De expositie omvat een groot aantal internationale bruiklenen, waaronder oorlogslocomotieven, leger- en pantsertreinen.[13] Het grootste stuk in bruikleen is een Britse 18-inch houwitser, de L1 Houwitser. Het stuk werd gebouwd tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar kwam te laat gereed om een rol te spelen. Het stuk heeft, behalve voor de beproeving, nooit een granaat afgevuurd.[13]



Iconen van het spoor (2014)




Tekening van de 'Rocket' van Stephenson.




Replica van Duitsland's eerste stoomlocomotief 'Der Adler' uit 1835 tentoongesteld in het Spoorwegmuseum.




Locomotief 'De Arend' opgesteld voor het Centraal Station te Amsterdam i.v.m. het 175-jarig spoorjubileum.


In 2014 concentreerde de viering van het 175-jarige bestaan zich in de zomer rond het Spoorwegmuseum, waar een aantal bijzondere locomotieven uit de begintijd van de spoorwegen uit diverse Europese landen naar Nederland kwamen in het kader van de tentoonstelling 'Iconen van het spoor'.


De oudste stoomlocomotieven uit Europa waren in de tentoonstelling te zien. Er kwamen bruiklenen uit Duitsland, Engeland, Frankrijk en Zweden. De tentoonstelling was open van 21 juli t/m 21 september 2014.


Drie van de historische iconen die meededen aan de 'Rainhill Trials' in 1829 tussen Liverpool en Manchester waren te zien in het Spoorwegmuseum:



  • de 'Rocket' (model, eigen collectie);

  • de 'Novelty' (Swedish Railway Museum, Gävle, Zweden);

  • de 'Sans Pareil' (NRM Shildon, Engeland).


Daarnaast kwam Duitsland's eerste stoomlocomotief 'Der Adler' (uit 1835) en de Franse pronkstukken 'Marc Seguin' (1829) en 'Crampton no. 80' (1852). Uit Engeland komt het grootste icoon van de spoorwegen: de 'Catch me who can'. Uit Engeland komt ten slotte ook de 'Agenoria', een locomotief uit 1829 die 35 jaar dienstdeed op het spoorlijntje van de Shutt End Mijn in Kingswinford.


Naast de tentoonstelling 'Iconen van het spoor', was er gelijktijdig een tentoonstelling over F.W. Conrad.[14][15]


De aandacht voor het 175-jarige spoorwegjubileum en andere activiteiten in het museum leverden in 2014 een record-aantal bezoekers op. Voor het eerst in zijn bestaan bezochten in een jaar meer dan 400.000 mensen het Spoorwegmuseum; een stijging van 11% vergeleken met 2013.[16] In de jaren daarna bleef het aantal bezoekers stijgen. In 2017 waren er 444.000 bezoekers.[17]



Vrienden van Het Spoorwegmuseum


Op 26 mei 1970 werd de Vereniging Vrienden van Het Spoorwegmuseum opgericht. Deze vriendenvereniging stelt het museum o.a. in staat om aankopen voor de collectie te kunnen doen. Daarnaast adviseert zij de directie in het te voeren beleid.



Zie ook



  • Pendeldienst Utrecht Centraal – Utrecht Maliebaan

  • Heimwee Express

  • Lijst van Nederlands spoorwegmaterieel

  • Lijst van Nederlandse spoorwegmaatschappijen

  • Lijst van spoorlijnen in Nederland

  • Toeristische spoorweg

  • Utrechtse Museumnacht


  • Train World in Schaarbeek (Brussel), België


  • Spoorwegmuseum De Mijlpaal in Mechelen, België

  • Joods monument (Utrecht)



Externe links






Portal.svg

Portaal Openbaar vervoer


  • Officiële website

  • Vereniging Vrienden van het Spoorwegmuseum

  • Het Spoorwegmuseum op de Nederlandse Museummaterieel Database - nmld.nl

  • Spoorwegmuseum Utrecht - nicospilt.com



Literatuur



  • Marie-Anne Asselberghs: Nederlands Spoorwegmuseum. Een wandeling langs de verzameling, Utrecht; 1987

  • Een valies vol dromen, de ontwikkeling van het nieuwe Spoorwegmuseum, Utrecht; 2005

  • Royal Class, Koninklijk reizen per trein, door Ben Speet; Uitgeverij Waanders, Zwolle; 2010. ISBN 978-90-400-7674-9

  • Sporen naar het front, treinen in oorlogstijd. Auteur: A.J. Veenendaal. Uitgeverij Wbooks; april 2013. ISBN 978-90-6630-094-1

  • Staal, Stoom & Stroom. De treinen van Het Spoorwegmuseum. Uitgave: Het Spoorwegmuseum; 2013. ISBN 978-90-803670-0-5































Popular posts from this blog

Knooppunt Holsloot

Altaar (religie)

Gregoriusmis