Scharrebiersluis (Amsterdam)
Scharrebiersluis | ||||
 | ||||
de brug gezien vanaf het Kadijksplein | ||||
Algemene gegevens | ||||
| Locatie | Amsterdam-Centrum | |||
| Overspant | Nieuwe Herengracht, Schippersgracht | |||
| Beheerder | Gemeente Amsterdam (onderhoud), Waternet (bediening) | |||
| Monumentale status | rijksmonument | |||
| Monumentnummer | 518406 | |||
| Brugnummer | 278 | |||
Bouw | ||||
| Bouwperiode | 1906 | |||
Gebruik | ||||
| Weg | Kadijksplein, Rapenburgerplein | |||
Architectuur | ||||
| Type | ophaalbrug | |||
| Architect(en) | Publieke Werken | |||
| Materiaal | ijzer | |||
| ||||
Scharrebiersluis (brug 278) is een ophaalbrug in Amsterdam-Centrum. Het achtervoegsel sluis is hier misleidend, want het betreft hier alleen een brug, geen sluis.
De brug vormt de verbinding tussen het Rapenburgerplein en Foeliedwarsstraat op Rapenbrug aan de westkant en het Kadijksplein en de Laagte Kadijk aan de oostkant. Ze overspant daarbij de Rapenburgerschutsluis, die de verbinding verzorgt tussen Nieuwe Herengracht en Schippergracht.
Alhoewel gelegen in het centrum van Amsterdam, is de brug hier relatief jong. Op zijn kaart uit 1737 tekende Gerrit de Broen bijvoorbeeld hier ter plaatse alleen de noordelijke sluisdeuren, verkeer moest uitwijken naar de noordelijker gelegen Kortjewantsbrug (brug 487). Deze laatste brug verdween (tijdelijk). Er kwam in 1876 een dubbele basculebrug, deze was nodig omdat dit stuk vaart opgenomen werd in de staande-masten-route aan deze kant van de stad. Toen er even later een tramroute naar de Czaar Peterstraat alhier gepland werd, moest er een nieuwe overspanning komen. Een dubbele basculebrug vond men hier te instabiel en er kwam een ijzeren ophaalbrug uit de koker van de Dienst der Publieke Werken. Van wie het ontwerp is, is niet geheel duidelijk, maar bruggenman (de latere directeur) Wichert Arend de Graaf, bemoeide zich regelmatig met dit soort bruggen, zie bijvoorbeeld de Entrepotdoksluis. In 1906 lag er een nieuwe brug. De brug moest nog met de hand bediend worden tot 1913, toen kwam de elektrische tram hier en kwam elektriciteit beschikbaar om de brug te openen en sluiten. Bij de bouw van de brug ging iets mis, waardoor de val enigszins scheluw kwam de hangen. In die tijd kwam er ook weer het verzoek de Kortjewantsbrug in ere te herstellen, er lag aan de IJ-oevers een vreemde knik in de weg, bovendien wilde men een doorgaande route naar de Kattenburgerbrug in het kader van het "Schema voor verkeersverbeteringen in de binnenstad (1931)". Het zou nog dertig jaar duren voordat die brug er kwam. Het plan was dan dat de Scharrebiersluis verwijderd kon worden, ze zou nutteloos zijn, want de Kortjewantsbrug is zeer breed. De Scharrebiersluis bleef tijdens de bouw van de nieuwe brug nog als noodbrug liggen, daarna werd ze al verkeersbrug voor plaatselijk verkeer behouden. In 1986/1987 moest de brug een flinke opknapbeurt krijgen, waarbij ook het oorspronkelijk mankement eindelijk verholpen kon worden. Bij die opknapbeurt werd getracht de brug zoveel mogelijk in de originele staat te houden. De ijzeren hekwerken, al uit dienst, werden gehandhaafd en de nieuwe rood-witte slagbomen werden in staande stand weggewerkt en aan het zicht onttrokken. In 2001 werd de brug uitgeroepen tot rijksmonument. Bij warm weer moet de brug om beweegbaar te blijven gekoeld worden. De bediening van de brug vond vanaf het gereedkomen van de Kortjewantsbrug plaats vanuit het brugwachtershuisje aldaar, later werd zij centraal bediend, maar het brugwachtershuisje (meer een schuilplek) staat nog naast de brug.
Het monumentenregister omschreef de brug in 2017 als volgt. De landhoofden zijn uitgevoerd in baksteen en natuursteen. De val wordt gevormd door stalen randliggers met een deels houtenbrugdek. De hameipoort is van geklonken staal met een balans uitgevoerd in vakwerk. Het eveneens stalen bewegingswerk is uitgevoerd in kwadranten; ook de hefkabels zijn van staal. De balustrades op de brug zijn van smeedijzer, die op de vaste delen van gierijzer en hebben een 18e-eeuws aandoend uiterlijk.
De brug is vernoemd naar scharrebier, een goedkoop biertje van matige kwaliteit, dat hier ter plaatse gekocht werd door wachtende schippers. De naam is sinds circa 1990 tevens terug in de naam van Café Scharrebier (daarvoor Café De Keijser).
De dubbele basculebrug in circa 1900
Dezelfde brug in geopende stand (circa 1900)
De brug geopend (2007)
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Bruggen in Amsterdam 200 tot en met 299 |  |
|---|---|
Brug 200 · Brug 201 · Brug 202 · Brug 203 · Brug 204 · Brug 205 · Brug 206 · Brug 207 · Brug 208 · Brug 209 · Brug 210 · Brug 211 · Brug 212 · Brug 213 · Brug 214 · Brug 215 · Brug 216 · Brug 217 · Brug 218 · Brug 220 · Brug 221 · Brug 222 · Brug 223 · Brug 224 · Brug 225 · Brug 226 · Brug 227 · Brug 228 · Brug 229 · Brug 230 · Brug 231 · Brug 232 · Brug 233 · Brug 234 · Brug 235 · Brug 236 · Brug 237 · Brug 238 · Brug 239 · Brug 240 · Brug 241 · Brug 242 · Brug 243 · Brug 244 · Brug 245 · Brug 246 · Brug 247 · Brug 248 · Brug 249 · Brug 250 · Brug 251 · Brug 252 · Brug 253 · Brug 254 · Brug 255 · Brug 256 · Brug 257 · Brug 258 · Brug 259 · Brug 260 · Brug 261 · Brug 262 · Brug 263 · Brug 264 · Brug 265 · Brug 266 · Brug 267 · Brug 270 · Brug 271 · Brug 272 · Brug 273 · Brug 274 · Brug 275 · Brug 277 · Brug 278 · Brug 279 · Brug 280 · Brug 281 · Brug 283 · Brug 285 · Brug 286 · Brug 287 · Brug 288 · Brug 289 · Brug 290 · Brug 291 · Brug 292 · Brug 293 · Brug 295 · Brug 296 · Brug 297 · Brug 298 · Brug 299 Brugnummers 219, 268, 269, 276, 282, 284, 294 zijn niet (meer) in omloop. | |
 | Zie de categorie Brug 278, Scharrebiersluis van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp. |
