Ndtyhij

Heerenveen

Plaats in Nederland
Thialf
Situering
Provincie	Friesland
Gemeente	Heerenveen
Coördinaten	52° 57′ NB, 5° 56′ OL
Algemeen
Inwoners (1 december 2017)	30.910
Overig
Postcode	8440 - 8448
Netnummer	0513
Belangrijke verkeersaders	A7 E22 A32 N380 N924 spoorlijn Leeuwarden-Zwolle
Foto's
Het kenmerkende gebouw Crackstate
Museum Belvédère
Portaal    Nederland Friesland

Heerenveen (Fries: It Hearrenfean ( uitspraak (info / uitleg))) is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Heerenveen, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt ten zuidoosten van Sneek en ten zuidwesten van Drachten, tussen Joure en Gorredijk. In 2017 telde de plaats 30.467 inwoners en daarmee ook de grootste plaats van de gemeente.

Geschiedenis

Heeresloot

Heerenveen is het oudste veenkanaaldorp van Nederland. De plaats is in 1551 ontstaan op het kruispunt van de Heeresloot (officieel, Fries: Hearresleat, vroeger: Heerensloot) en de Schoterlandse Compagnonsvaart. Hier lag ook de Heereweg, de verbindingsweg Zwolle-Leeuwarden.

Het graven van deze twee kanalen gebeurde op initiatief van drie heren: Van Dekema, Cuyck en Foeyts. Op 24 juli 1551 richtten ze een compagnie op met als doel grote stukken land te kopen om aan veenontginning te doen. Vandaar de naam de heeren -van het- veen, oftewel Heerenveen.

In de 19e eeuw ontwikkelde Heerenveen zich doordat, behalve dat er welgestelde burgers waren, er ook veel middenstand kwam. En met het nabijgelegen Oranjewoud wordt de plaats sindsdien ook wel Het Friese Haagje genoemd. Er was echter een obstakel. Door de plaats liep de grens van de twee gemeenten Aengwirden en Schoterland. Pas op 1 juli 1934 werd uit stukken van deze twee gemeenten, en een stukje van de gemeente Haskerland, de gemeente Heerenveen gevormd. Deze geschiedenis vinden we ook terug in het wapen van Heerenveen. Heerenveen werd de hoofdplaats van de nieuwe gemeente.

Heerenveen werd lange tijd gekenmerkt door lintbebouwing. Noord-zuid was de totale lengte vijf kilometer, terwijl de breedte tussen de spoorlijn en de rijksweg niet meer dan één kilometer bedroeg. In de jaren zeventig werd begonnen met bouwen van woonwijken ten westen van de spoorlijn tot aan de Engelenvaart, dat de gemeentegrens is. Nadat dit gebied was volgebouwd begon men in de 21e eeuw aan de oostzijde uit te breiden. Eerst werd Rijksweg 32, die een vierstrooks snelweg werd, tot 300 meter naar het oosten verlegd. Daarna begon men met de bouw van de nieuwe woonwijk Skoatterwâld. Heerenveen is nu ongeveer drie kilometer breed en heeft de vorm van een ovaal. Dit heeft tot gevolg gehad dat Heerenveen met de buurtdorpen (Oudeschoot, Nieuweschoot, Oranjewoud, Nijehaske, De Knipe en Terband) is samengegroeid. Ten oosten van Heerenveen ligt het bosrijke Parkgebied Oranjewoud.

Van 1965 tot 2003 behoorde het dorp Oudeschoot tot de plaats Heerenveen. Gedurende deze periode werd het aangeduid met Heerenveen-Zuid. Heerenveen is qua aantal inwoners de vierde plaats van Friesland maar behoort niet tot de Friese elf steden.

Geografie

Heerenveen vanuit de ruimte gezien

Topografische kaart van Heerenveen, sept. 2014

Woonwijken en bedrijventerreinen

Dracht, winkelstraat

Zwanenwoud in Skoatterwâld

Woonwijken

Toelichting:

• Aantal inwoners gebaseerd op gegevens CBS


• Ten Woude is voor een deel een nieuwe wijk ontstaan na de sloop van het openluchtzwembad en de verplaatsing van de korfbalsportvelden en het tuincentrum.


• Het gebied bestaande uit het Centrum en Sportstad Heerenveen wordt aangeduid met "Centrum-Breed".


• Toekomstige wijk: Heerenveen-West. Volgens plannen (januari 2008) krijgt gemeente Heerenveen 200 hectare grond van buurgemeente Skarsterlân toegewezen. Dit stuk grond ten westen van de plaats Heerenveen wordt vanaf 2015 volgebouwd met 2000 woningen.

Winkelgebied

Het winkelgebied is sinds april 2007 af te sluiten door middel van een automatisch afsluitsysteem (laad- en lostijd tussen 05.00 uur en 12.00 uur). In het centrum is er sinds 1999 betaald parkeren.

• 
  Winkelstraten: Dracht, Sieversstraat, Lindegracht, Pleinweg, Minckelersstraat, Vleesmarkt.


• Parkeerterreinen (aantal parkeerplaatsen): P1 Molenplein (160), P2 Burgemeester Kuperusplein (280), P3 Gashoudersplein (180), P4 Ernst van Harenplein (80).


• De ondergrondse parkeergarage Geerts Willigen, twee verdiepingen en 325 parkeerplaatsen, werd op 13 maart 2007 officieel geopend.


• Pinksterkermis: Burgemeester Kuperusplein.


• 
  Markt op zaterdag: Sieversstraat en Gemeenteplein. Dit is het enige plein dat geen parkeerterrein is.

Architectuur

Ziekenhuis De Tjongerschans

Sector kanton (kantongerecht)

Muntflats in woonwijk De Greiden

Gebouwen met een regionale of gemeentelijke functie

• 
  De Tjongerschans, ziekenhuis (gezondheidszorg) aan de Thialfweg.


• 
  Sector kanton (kantongerecht) aan de Thorbeckestraat.


• 
  Gemeentehuis aan de Crackstraat. In 2007 vindt er een verbouwing plaats.

Rijksmonumenten en bezienswaardigheden

Heerenveen heeft 32 rijksmonumenten en 187 gemeentelijke monumenten. Er staan twee stinsen: Crackstate behoort tot het gemeentehuis van Heerenveen en Oenemastate, voormalig gemeentehuis van Schoterland en Heerenveen, is nu een café. Heerenveen telt nog één molen.

• 
  

  

  
  

  
  

  Crackstate
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Oenemastate
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Molen Welgelegen
  

  
  

  
  

Hoogbouw

De hoogste gebouwen in Heerenveen zijn de drie Muntflats: Lânsicht, Romsicht en Heechsicht. De bouwwerken zijn 15 verdiepingen hoog en begin jaren zeventig gebouwd (zie ook panorama van Heerenveen onderaan deze pagina).

Gesloopte bouwwerken

• Vervangen door nieuwbouw: Stationsgebouw uit 1868, postkantoor, R.K. Kerk naast Oenemastate uit 1841.


• Gesloopt, maar niet vervangen: De Schoterlandse Kruiskerk in 1969, de watertoren in 1982, de Schouwburg waar een nieuw gemeentehuis kwam en het openlucht zwembad.

Sport

Sportstad Heerenveen

Abe Lenstra Stadion

Thialf

Recreatiegebied De Heide

Met Heerenveen Sportstad wordt bedoeld dat Heerenveen bekendstaat als een plaats die op sportgebied veel te bieden heeft. Er is ook de aanduiding Sportstad Heerenveen, dat gebruikt wordt voor de locatie rondom het voetbalstadion.

Sportstad Heerenveen

• 
  Sportstad Heerenveen. Multifunctioneel centrum. Sporthal, zwembad en school.
  
  • 
    Abe Lenstra Stadion, het voetbalstadion waarin sc Heerenveen voetbalt.
  
  

Na de ingebruikname van Sportstad Heerenveen werd sporthal De Kamp (in woonwijk De Greiden) en sportcomplex De Telle gesloopt.

Sportcomplexen

• 
  Thialf, een ijsstadion voor het schaatsen. Het stadion bevat onder andere de snelste laaglandbaan ter wereld in langebaandschaatsen, en er worden regelmatig wereldkampioenschappen gehouden. De hal wordt tevens gebruikt voor andere evenementen.
  
  • 
    IJshockeyhal: Heerenveen Flyers (ijshockey), Shorttrack Club Thialf (SCT) (shorttrack)
  
  


• Sportcomplex De Akkers: Heerenveense Boys (voetbal)


• 
  Sportcomplex De Greiden: VV Nieuweschoot, Cruyff Court It Feanfjild, AV Heerenveen (atletiek)


• Sportcomplex De Heide: Blauw Wit (korfbal), Quick Stick (hockey)


• 
  Sportpark Skoatterwâld: vv Heerenveen, sc Heerenveen (jeugdwedstrijden, damesteam en trainingscomplex)


• Golfbaan Heidemeer, golf met Golfclub Heidemeer.


• 
  Tennis: Tennispark Oranjewoud, Tennispark Ten Woude, Tennis- en Squashhal


• Bowling partyhouse


• De Buitenbaan Feanster Rugby Club


• Sportcomplex de Knipe: VV Read Swart, KV KINEA, SV Pauwenburg (survival), OPM Heerenveen (volleybal) gelegen in het dorp De Knipe
  

Recreatie

• 
  Parkgebied Oranjewoud: Bossen en park De Overtuin.


• 
  Recreatiegebied De Heide: zwemmen, vissen, strandvolleybal.

Skûtsjesilen

• 
  Skûtsjesilen. Met het skûtsje Gerben van Manen is Heerenveen recordkampioen met zeventien SKS-kampioenschappen.

Verkeer en vervoer

Station Heerenveen (trein en bus)

Auto

• 
  Knooppunt Heerenveen, een klaverblad van de autosnelwegen A7 (Groningen-Sneek) en A32 (Zwolle-Leeuwarden).


• Provinciale wegen: N380 (Schoterlandse weg) en N924 (Rottumerweg).

Trein

• 
  Station Heerenveen (P+R) en Halte Heerenveen IJsstadion. Spoorlijn Leeuwarden – Zwolle.

Bus

Het busstation van Heerenveen bevindt zich nabij station Heerenveen. Sinds 11 december 2016 verzorgt Arriva alle lijnbusverbindingen.

Scheepvaart

• 
  Heeresloot, Nieuwe Heerenveense Kanaal, Engelenvaart (alleen pleziervaart). Bij het bedrijventerrein Kanaal ligt aan het Nieuwe Heerenveense Kanaal de jachthaven De Welle.

Fiets

• 
  Jabikspaad. Een fietsroute en een wandelroute die loopt van Sint Jacobiparochie via Heerenveen naar Hasselt.

Onderwijs

Basisonderwijs

• 
  Openbaar: Ekke de Haan, Het Vogelnest, De Optimist, Route 0513, Van Maasdijkschool, Het Slingertouw.


• 
  Christelijk: De Akker, De Burcht, De Hoeksteen, Het Kompas, De Roerganger, Futura.


• 
  Katholiek: Kindcentrum Sint Jozef ([Daltononderwijs]).

Voortgezet- en Beroepsonderwijs

• 
  AOC Friesland. VMBO-groen & MBO PAS-groen. Diverse locaties. Heerenveen: Domela Nieuwenhuisweg 3.


• 
  Bornego College. Christelijke school voor VMBO, havo, Atheneum en Gymnasium. Op diverse locaties.


• 
  Friesland College. MBO-opleidingen, waaronder het CIOS. Op diverse locaties.


• 
  OSG Sevenwolden. School voor VMBO, havo, Atheneum en Gymnasium. Op diverse locaties.


• 
  Scholengemeenschap voor Beroepsvoorbereidend Onderwijs Heerenveen (VMBO).

Speciaal onderwijs

• Meester Duisterhoutschool (speciaal onderwijs). Locaties: Gooilandlaan en Engelmanstraat.

Kunst en Cultuur

Museum Belvédère

Posthuis Theater

Musea

• 
  Museum Belvédère. Museum voor moderne en hedendaagse kunst.


• 
  Museum Willem van Haren (met Ferdinand Domela Nieuwenhuis collectie). Een cultuurhistorisch museum.

Bibliotheek, theater, film en muziek

• Openbare Bibliotheek, Burgemeester Kuperusplein 48.


• 
  Posthuis Theater, Achter de Kerk 2.


• 
  De Rinkelbom, muziekcentrum in wijk De Greiden. (Samen met CVKa7 organisatie)


• Bios Heerenveen, bioscoop, Burgemeester Kuperusplein 52.


• Centrum voor kunsten a7, Minckelersstraat 11 H'veen (Samen met Rinkelbom organisatie)

Media

In de gemeente Heerenveen verschijnt wekelijks het huis-aan-huisblad de Heerenveense Courant. Daarnaast zetelt de redactie van het magazine Friesland Post in Heerenveen. Tot 2013 verscheen tevens het huis-aan-huisblad De Koerier; het kantoor van deze krant was tot 2009 gevestigd aan de Herenwal in Heerenveen en dit was bovendien een regiokantoor van de Leeuwarder Courant.

Monumenten (gedenktekens)

• 
  

  

  
  

  
  

  Clément van Maasdijk
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Fedde Schurer
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Abe Lenstra
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Wim Duisenberg
  

  
  

  
  

• 
  Nederlands-Indië Monument bij plantsoen Gashoudersplein.


• 
  Oorlogsmonument Heerenveen aan de Van Maasdijkstraat.

Religie en levensbeschouwing

Kerken

• 
  

  

  
  

  
  

  Doopsgezinde Kerk
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Heilige Geestkerk
  

  
  

  
  


• 
  

  

  
  

  
  

  Europalaankerk
  

  
  

  
  

Vrijmetselarij

In Heerenveen is sinds 5 oktober 1911 een vrijmetselaarsloge gevestigd onder de naam KenUzelven. Ooit was Johan Winkler Prins er lid.
De broeders kwamen oorspronkelijk bijeen in café Paul Kruger. Veel later beschikte men over een eigen gebouw, laatstelijk aan de Heideburen. Door de hoge kosten van onderhoud is dit gebouw verkocht en komen de leden nu bijeen in een logegebouw te Hoornsterzwaag.

Bekende Heerenveners (geboren)

• 
  Willem van Haren (6 januari 1655), grietman (overleden 1728)


• 
  Adam Klazes Bijlsma (8 september 1843), burgemeester van Warffum (overleden 1915)


• 
  Albert Gillis von Baumhauer (10 oktober 1891), luchtvaartpionier, (overleden 1939)


• 
  Eelco Nicolaas van Kleffens (17 november 1894), politicus (overleden 1983)


• 
  Max Prinsen (10 januari 1899), politicus (overleden 1971)


• 
  Marten van der Wal (1912-1987), beeldhouwer


• 
  Abe Lenstra (27 november 1920), voetbalinternational (overleden 1985)


• 
  Wim Duisenberg (9 juli 1935), econoom, politicus en bankier (overleden 2005)


• 
  Sikke Doele (1 februari 1942), auteur (overleden 2002)


• 
  Gretta Duisenberg (1942), politiek activiste


• 
  Henk ten Hoeve (15 september 1946), politicus


• 
  Bertus Mulder (6 mei 1948), politicus


• 
  Jacques Tichelaar (2 januari 1953), politicus


• 
  Margriet Zegers (29 april 1954), hockeyinternational


• 
  Marga Wiegman (8 augustus 1957), atlete


• 
  Franke Sloothaak (2 februari 1958), springruiter


• 
  Jacob de Haan (28 maart 1959), componist


• 
  Eric Hoekstra (6 april 1960), taalkundige, auteur


• 
  Peter de Vries (6 oktober 1967), schaatser


• 
  Nico-Jan Hoogma (26 oktober 1968), voetballer en bestuurder


• 
  Falko Zandstra (27 december 1971), schaatser, zelfstandig ondernemer


• 
  Sven Kramer (23 april 1986), schaatser


• 
  Geert Arend Roorda (2 maart 1988), voetballer


• 
  Thijsje Oenema (6 juni 1988), schaatsster


• 
  Janine Smit (18 april 1991), schaatsster


• 
  Doke Schmidt (7 april 1992), voetballer


• 
  Andries Noppert (7 april 1994), voetballer


• 
  Antoinette de Jong (6 april 1995), schaatsster

Stedenbanden

• 
  Baselga di Pinè (Italië)


• 
  Rishon LeZion (Israël)

Panorama

Externe links

• Officiële website

Zie de categorie Heerenveen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

	Plaatsen in de gemeente Heerenveen
Dorpen: Akkrum · Bontebok · De Knipe · Gersloot · Gersloot-Polder · Haskerdijken · Heerenveen · Hoornsterzwaag · Jubbega · Katlijk · Luinjeberd · Mildam · Nes · Nieuwebrug · Nieuwehorne · Nieuweschoot · Oldeboorn · Oranjewoud · Oudehorne · Oudeschoot · Terband · Tjalleberd Buurtschappen: Anneburen · Birstum · Brongerga · Henshuizen · Meskenwier · Oosterboorn · Oude Schouw (deels) · Pean · Poppenhuizen · Schurega · Sorremorre · Spitsendijk · Sythuizen · Warniahuizen · Welgelegen (deels) Friesland: Steden en dorpen      Nederland: Provincies · Gemeenten